കളം മാറുന്ന യുദ്ധങ്ങൾ

വെടിയുണ്ടകളിൽ നിന്ന് കോഡുകളിലേക്ക്; യുദ്ധത്തിന്റെ പുതിയ മുഖം

വാരിക്കുന്തങ്ങളും അമ്പും ആവനാഴിയും പോലെ ഫൈറ്റർ ജെറ്റുകളും യുദ്ധക്കപ്പലുകളും ഒരുനാൾ ചരിത്രത്തിന്റെ പ്രദർശനശാലകളിലേക്ക് മാറുമോ? അതിന് ഇപ്പോൾ തന്നെ ഉത്തരം പറയാനാവില്ല. പക്ഷേ യുദ്ധത്തിന്റെ കളം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നത് വ്യക്തമാണ്. ശത്രുവിന്റെ അതിർത്തി കടക്കാതെ, ബോംബർ വിമാനങ്ങൾ പറത്താതെ, ഒരു സൈനികനെപ്പോലും നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധമുഖത്തേക്ക് അയക്കാതെ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, വാർത്താവിനിമയം, ബാങ്കിങ്, ഗതാഗതം, സൈനിക നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയെ ബാധിക്കാൻ കഴിയുന്ന കാലമാണിത്.

ചെലവ് താരതമ്യേന കുറവ്; ആക്രമണത്തിന്റെ ഉറവിടം മറയ്ക്കാൻ കൂടുതൽ സാധ്യത; എന്നാൽ പ്രഹരശേഷി ചിലപ്പോൾ ഭൗതിക ആയുധങ്ങളോട് കിടപിടിക്കുന്നതും. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് സാധാരണ സൈബർ ആക്രമണങ്ങളെ കടന്ന് ‘സൈബർ യുദ്ധം’ എന്ന ആശയം ലോകസുരക്ഷയുടെ കേന്ദ്രവിഷയമാകുന്നത്.

സൈബർ ആക്രമണമല്ല; ഇത് യുദ്ധമാണ്

ഒരു സാധാരണ Cyber Attack-ൽ നിന്ന് Cyber Warfare¹-നെ വേറിട്ട് നിർത്തുന്നത് പ്രധാനമായും ആക്രമണത്തിന്റെ ഉദ്ദേശവും ആക്രമണത്തിന് പിന്നിലുള്ള ശക്തിയുമാണ്. സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കുറ്റവാളിക്ക് പകരം ഒരു രാജ്യമോ അതിന്റെ പിന്തുണയുള്ള സംഘമോ രാഷ്ട്രീയ, നയതന്ത്ര, ചാര, സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ആക്രമണം നടത്തുമ്പോൾ അത് രാജ്യാന്തര സുരക്ഷയുടെ വിഷയമാകുന്നു.

ഇത്തരം ആക്രമണകാരികളെ Nation-State Actors² എന്നു വിളിക്കുന്നു. റഷ്യ, ചൈന, ഉത്തരകൊറിയ, ഇറാൻ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിവിധ Advanced Persistent Threat — APT³ ഗ്രൂപ്പുകളെ പാശ്ചാത്യ സുരക്ഷാ ഏജൻസികൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. APT28/Forest Blizzard, APT29/Midnight Blizzard തുടങ്ങിയ റഷ്യൻ ഗ്രൂപ്പുകൾ; ചൈനയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പറയുന്ന APT40, APT41, Salt Typhoon; ഉത്തരകൊറിയയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയ Lazarus; ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയ APT42/Charming Kitten തുടങ്ങിയ പേരുകൾ സൈബർ സുരക്ഷാ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ ആവർത്തിച്ചു വരുന്നു.

എന്നാൽ ഒരു മിസൈൽ എവിടെനിന്ന് വന്നുവെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ ഒരു സൈബർ ആക്രമിയുടെ വിലാസം കണ്ടെത്തുക എളുപ്പമല്ല. ഉപയോഗിച്ച code, infrastructure, പഴയ ആക്രമണങ്ങളുമായുള്ള സാമ്യം, ഭാഷാപരമായ സൂചനകൾ, intelligence വിവരങ്ങൾ എന്നിവ കൂട്ടിച്ചേർത്താണ് വിദഗ്ധർ ആക്രമിയെ അനുമാനിക്കുന്നത്. ഈ പ്രക്രിയയാണ് Attribution⁴

SIDE STORY | ആക്രമിയുടെ വിരലടയാളം പോലും വ്യാജമാകാം

2018-ലെ PyeongChang Winter Olympics ഉദ്ഘാടന വേളയിൽ IT സംവിധാനങ്ങളെ ബാധിച്ച Olympic Destroyer ആക്രമണം attribution എത്ര സങ്കീർണമാണെന്ന് തെളിയിച്ചു. ആക്രമണത്തിൽ മറ്റൊരു രാജ്യത്തെ സംശയിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള ഡിജിറ്റൽ സൂചനകൾ കലർത്തിയിരുന്നതായി ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. സൈബർ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രു ആക്രമിക്കുക മാത്രമല്ല; മറ്റൊരാളെ പ്രതിയാക്കാനും ശ്രമിക്കാം. ഇതാണ് False Flag⁵ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭീകരത.

ചാരവൃത്തിയിൽ നിന്ന് യുദ്ധതന്ത്രത്തിലേക്ക്

ഇന്റർനെറ്റിന്റെ തുടക്കകാലം മുതൽ സർക്കാരുകൾ ചാരപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി അപകടകാരിയായ software-കളും രഹസ്യ നുഴഞ്ഞുകയറ്റ ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശത്രുരാജ്യത്തിന്റെ വിവരശേഖരങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുക, രഹസ്യങ്ങൾ ചോർത്തുക, വിവരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ആരും സംശയിക്കാത്ത രീതിയിൽ വിവരങ്ങൾ മാറ്റിയെഴുതുക—ഇവയൊക്കെയാണ് സൈബർ ചാരവൃത്തിയുടെ പഴയ വഴികൾ.
സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷിതത്വത്തിലിരുന്ന് മാസങ്ങളോളം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാതെ espionage നടത്താൻ cyber tools വഴിയൊരുക്കി. എന്നാൽ രണ്ടായിരങ്ങളുടെ തുടക്കത്തോടെ, പരമ്പരാഗത യുദ്ധങ്ങൾക്ക് സഹായകമായിരുന്ന സൈബർ ആക്രമണങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമായ യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളായി വളരാൻ തുടങ്ങി.
Internet of Things — IoT⁶ ഈ സാധ്യത പലമടങ്ങ് വർധിപ്പിച്ചു. വീട്ടിലെ CCTV മുതൽ വ്യാവസായിക നിയന്ത്രണ സംവിധാനം, ജലവിതരണ സംവിധാനം, വൈദ്യുതി ശൃംഖല, ആണവനിലയം വരെ network-കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. അതോടെ code-ന് computer screen-നപ്പുറം ഭൗതിക ലോകത്തെ യന്ത്രങ്ങളെയും ബാധിക്കാനുള്ള കഴിവ് ലഭിച്ചു.

STUXNET: കോഡ് ഒരു ആയുധമായ ദിവസം

2010-ൽ ഇറാനിലെ Natanz ആണവകേന്ദ്രത്തിലെ centrifuge-കളുടെ അസാധാരണ തകരാറുകൾ ലോകശ്രദ്ധ നേടി. പിന്നീട് Stuxnet എന്നറിയപ്പെട്ട അത്യന്തം സങ്കീർണമായ worm വ്യാവസായിക നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നതായി കണ്ടെത്തി. centrifuge-കളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ രഹസ്യമായി മാറ്റുകയും operator-ന് സാധാരണ നിലയെന്ന തോന്നൽ നൽകുകയും ചെയ്ത ഈ malware ഭൗതിക നാശം സൃഷ്ടിക്കാൻ code-ന് കഴിയുമെന്ന് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിച്ചു.
Stuxnet-നെ അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ചേർന്നുള്ള രഹസ്യപ്രവർത്തനവുമായി വ്യാപകമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗിക ഉത്തരവാദിത്വം ദീർഘകാലം പരസ്യമായി ഏറ്റെടുത്തിരുന്നില്ല. അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പാഠം മറ്റൊന്നായിരുന്നു: യന്ത്രം തകരുമ്പോൾ alarm മുഴങ്ങണമെന്നില്ല; screen ‘Normal’ എന്ന് കാണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാം.

സൈബർ-ഭൗതിക ആക്രമണത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഭീകരമായ മുഖം യന്ത്രത്തെ hack ചെയ്യുന്നതല്ല; യന്ത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മനുഷ്യന്റെ വിശ്വാസത്തെ hack ചെയ്യുന്നതാണ്.

ഒരു മുറി. ഒരു മോണിറ്റർ. പുറത്തൊന്നും പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നില്ല.

ഒരു operator തന്റെ control screen നോക്കുന്നു. എല്ലാ സൂചികകളും സാധാരണ. പക്ഷേ അടുത്ത മുറിയിലെ യന്ത്രം അപകടകരമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. തെറ്റായ data വിശ്വസിച്ച് operator മറ്റൊരു കാരണം അന്വേഷിക്കുന്നു. ശത്രു അവന്റെ മുന്നിലില്ല. ശബ്ദമില്ല. പുകയില്ല. എന്നാൽ നാശം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. Stuxnet കഥയെ ലോകം ഓർക്കുന്നതിന്റെ കാരണം ഇതാണ്.

ഒരു വിരലനക്കം; ലോകം നിശ്ചലം

2016-ൽ Shadow Brokers എന്ന അജ്ഞാതസംഘം അമേരിക്കൻ NSA-യുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയ സൈബർ ഉപകരണങ്ങൾ പുറത്തുവിട്ട സംഭവം ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ചു. പിന്നീട് EternalBlue പോലുള്ള exploit-ുകൾ WannaCry, NotPetya ആക്രമണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു ലോകമെമ്പാടുമുള്ള systems-നെ ബാധിച്ചു.
2017-ലെ NotPetya ആദ്യം ഉക്രൈനിൽ വലിയ നാശം വിതച്ചെങ്കിലും അതിവേഗം രാജ്യാതിർത്തികൾ കടന്നു. ആശുപത്രികൾ, കമ്പനികൾ, logistics networks എന്നിവ ബാധിച്ചു. അമേരിക്കൻ നീതിന്യായ വകുപ്പ് പിന്നീട് NotPetya ഉൾപ്പെടെയുള്ള destructive operations-ുമായി റഷ്യൻ GRU ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ബന്ധപ്പെടുത്തി കുറ്റം ചുമത്തി.

REAL STORY | കപ്പലുകൾ കടലിലുണ്ട്; പക്ഷേ അവ എവിടെയെന്ന് സിസ്റ്റത്തിന് അറിയില്ല

NotPetya ആഗോള shipping ഭീമനായ Maersk-നെ ബാധിച്ചപ്പോൾ കപ്പലുകൾ മുങ്ങിയില്ല; തുറമുഖങ്ങൾ ബോംബിട്ട് തകർത്തില്ല. പക്ഷേ logistics-നെ നിയന്ത്രിച്ച digital systems തകരാറിലായി. Containers എവിടെയുണ്ട്, ഏത് ചരക്ക് എവിടേക്കാണ് പോകേണ്ടത്—ഇത്തരം അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങളുടെ പ്രവാഹം തടസ്സപ്പെട്ടു. ഒരു physical infrastructure നശിപ്പിക്കാതെ അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന information layer തകർത്താൽ മതിയെന്ന പുതിയ യുദ്ധസത്യം ഈ സംഭവം തെളിയിച്ചു.

വൈദ്യുതി പോയ ആ ശീതകാല രാത്രി

2015 ഡിസംബർ 23-ന് ഉക്രൈനിലെ വൈദ്യുതി വിതരണ സംവിധാനങ്ങൾ coordinated cyberattack നേരിട്ടു. ആക്രമികൾ remotely breakers operate ചെയ്തതായി അമേരിക്കൻ CISAയുടെ incident review രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഏകദേശം 2.25 ലക്ഷം ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വൈദ്യുതി തടസ്സപ്പെട്ടതായി വിവിധ ഔദ്യോഗികവും സാങ്കേതികവുമായ പഠനങ്ങൾ വിലയിരുത്തി.
ഒരു power station-ൽ ബോംബ് വീണിരുന്നില്ല. എന്നിട്ടും വീടുകളിൽ ഇരുട്ടായി. Critical Infrastructure⁷ ഒരു യുദ്ധഭൂമിയാകാമെന്ന് ലോകം തിരിച്ചറിഞ്ഞ നിർണായക നിമിഷങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു അത്.

യുദ്ധത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ്

2022 ഫെബ്രുവരി 24. റഷ്യ ഉക്രൈനിൽ വലിയ തോതിലുള്ള അധിനിവേശം ആരംഭിക്കുന്നതിന് ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് Viasat KA-SAT satellite communication network-നെതിരായ cyberattack ആരംഭിച്ചു. UK National Cyber Security Centre-ന്റെ വിലയിരുത്തലിൽ റഷ്യയാണ് ആക്രമണത്തിന് ‘almost certainly’ ഉത്തരവാദി; പ്രധാന ലക്ഷ്യം Ukrainian military ആയിരുന്നുവെന്നും മറ്റ് യൂറോപ്യൻ ഉപയോക്താക്കളും ബാധിക്കപ്പെട്ടുവെന്നും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇവിടെ cyberattack ഒറ്റപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യമല്ല. Communication-നെ ബാധിച്ച ഡിജിറ്റൽ ആക്രമണവും പിന്നാലെ നടന്ന conventional military action-ഉം ഒരേ conflict timeline-ൽ വായിക്കേണ്ടി വന്നു. Cyber, electronic, information, conventional military tools എന്നിവ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന Hybrid Warfare⁸-ന്റെ വ്യക്തമായ ഉദാഹരണമായി സംഭവം മാറി.

ഇറാൻ 2026: സ്വന്തം ക്യാമറകൾ ശത്രുവിന്റെ കണ്ണുകളായപ്പോൾ

2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ ആരംഭിച്ച അമേരിക്ക–ഇസ്രയേൽ ആക്രമണങ്ങളുടെയും ഇറാന്റെ തിരിച്ചടികളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ cyber operations വീണ്ടും വാർത്തകളുടെ കേന്ദ്രത്തിലായി. Associated Press, Financial Times തുടങ്ങിയ മാധ്യമങ്ങളുടെ അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഇറാൻ ആഭ്യന്തര നിരീക്ഷണത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച വലിയ CCTV ശൃംഖലകളിലേക്കുള്ള ദീർഘകാല നുഴഞ്ഞുകയറ്റം ഇസ്രയേലി intelligence-ന് ഉന്നത നേതാക്കളുടെ നീക്കങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിച്ചു. Traffic cameras, mobile-network intelligence, human intelligence, algorithmic analysis എന്നിവ ചേർത്ത് ‘Pattern of Life’⁹ രൂപപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.
2026 ഫെബ്രുവരി 28-ലെ ആക്രമണത്തിൽ ഇറാന്റെ സുപ്രീം ലീഡർ ആയത്തൊള്ള അലി ഖമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടതായി Reuters ഉൾപ്പെടെയുള്ള വാർത്താ ഏജൻസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. വർഷങ്ങളായുള്ള surveillance access, compromised cameras, movement patterns എന്നിവ targeting-നെ സഹായിച്ചതായി പിന്നീട് വന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിച്ചു. ഒരിക്കൽ ജനങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാൻ സ്ഥാപിച്ച ക്യാമറകൾ തന്നെ ശത്രുവിന്റെ കണ്ണുകളായി മാറിയെന്നതാണ് ഈ കഥയുടെ സാങ്കേതികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ വിരോധാഭാസം.
അതേസമയം, ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയ cyber activity-യും ശക്തമായി. Israel National Cyber Directorate മേധാവിയെ ഉദ്ധരിച്ച് Reuters 2026 ജൂണിൽ ഏകദേശം 4,800 hostile cyber incidents രേഖപ്പെടുത്തിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു; 2025 ജൂണിലെ 1,600-നേക്കാൾ വലിയ വർധന. ‘Cyberspace-ൽ ceasefire ഇല്ല’ എന്ന മുന്നറിയിപ്പ് പുതിയ യുദ്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

യുദ്ധത്തിൽ ലക്ഷ്യം കണ്ടെത്താൻ ഇനി binocular മാത്രം പോരാ. Data മതി.

കീബോർഡിന് പിന്നിലെ പോരാളികൾ

കരസേന, നാവികസേന, വ്യോമസേന എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം cyber capabilities ഇന്ന് military planning-ന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്. എന്നാൽ U.S. Cyber Command ഒരു സ്വതന്ത്ര ‘Army, Navy, Air Force’ മാതൃകയിലെ service branch അല്ല; അത് ഒരു unified combatant command ആണ്. അതിന്റെ പ്രധാന ദൗത്യങ്ങളിൽ Department of Defense Information Network സംരക്ഷിക്കൽ, combatant commanders-നെ പിന്തുണയ്ക്കൽ, cyber attacks നേരിടാനുള്ള ദേശീയ ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
Cyber operations-ന്റെ ലക്ഷ്യം server തകർക്കുക മാത്രമല്ല. Command-and-control systems-നെ ബാധിക്കുക, recovery വൈകിപ്പിക്കുക, communication തകർക്കുക, Disinformation¹⁰ പ്രചരിപ്പിക്കുക, പൊതുജനങ്ങളിൽ ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുക, ശത്രുവിന്റെ തീരുമാനമെടുക്കൽ ശേഷി മന്ദഗതിയിലാക്കുക—ഇവയെല്ലാം information-age conflict-ന്റെ ഭാഗമാണ്.

സൈബർ യുദ്ധത്തിന് നിയമമുണ്ടോ?

ഒരു cyberattack ആശുപത്രിയുടെ വൈദ്യുതി സംവിധാനം തകർത്താൽ അത് armed attack ആണോ? ഒരു malware ലക്ഷ്യരാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പടർന്ന് മൂന്നാമത്തെ രാജ്യത്തെ ബാധിച്ചാൽ ഉത്തരവാദി ആര്? ഡിജിറ്റൽ ആക്രമണത്തിന് മറുപടിയായി ഭൗതിക സൈനിക നടപടി നിയമപരമാണോ? രാജ്യാന്തര നിയമത്തിന് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും സങ്കീർണമായ ചോദ്യങ്ങളാണിവ.

Tallinn Manual നിലവിലുള്ള international law cyber operations-ൽ എങ്ങനെ പ്രയോഗിക്കാമെന്ന് വിദഗ്ധർ പരിശോധിച്ച പ്രധാന പഠനമാണ്. എന്നാൽ അത് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര cyber-war treaty അല്ല; non-binding expert study ആണ്. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വേഗത്തിനൊപ്പം നിയമം ഓടിയെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലാണ് ലോകം.

AI എത്തുമ്പോൾ യുദ്ധത്തിന്റെ വേഗം കൂടുന്നു

Artificial Intelligence സൈബർ യുദ്ധത്തിന്റെ ഇരുവശത്തും ശക്തി കൂട്ടുന്നു. വലിയ അളവിലുള്ള network data പരിശോധിക്കുക, anomalies കണ്ടെത്തുക, malicious behaviour തിരിച്ചറിയുക, incident response വേഗത്തിലാക്കുക—ഇവ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മറുവശത്ത് കൂടുതൽ വിശ്വസനീയമായ phishing, synthetic voice, deepfake video, automated reconnaissance, data analysis എന്നിവ ആക്രമണത്തിന്റെ വേഗവും വ്യാപ്തിയും കൂട്ടാം.
AI ആക്രമിയുടെ ആയുധവുമാണ്; പ്രതിരോധത്തിന്റെ കവചവുമാണ്. ആരാണ് ആദ്യം AI ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്നതിലുപരി, ആരാണ് കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ, സുരക്ഷിതമായി, വേഗത്തിൽ അത് വിന്യസിക്കുന്നത് എന്നതാണ് നിർണായകം.

അവസാന യുദ്ധരേഖ നമ്മുടെ വീട്ടിലേക്കും എത്തുന്നു

ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ cyber security അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ cyber command-ന്റെ ശക്തിയിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നില്ല. Update ചെയ്യാത്ത ഒരു ചെറിയ കമ്പനിയുടെ server, default password ഉപയോഗിക്കുന്ന CCTV camera, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത IoT device, സംശയകരമായ link തുറക്കുന്ന ജീവനക്കാരൻ—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ദേശീയ digital defence-ലെ ദുർബല കണ്ണിയാകാം.
സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളിലെ പഴുതുകളെയാണ് സൈബർ ആക്രമണങ്ങളും സൈബർ യുദ്ധങ്ങളും ആയുധമാക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് പുതിയ cyber-defence philosophy ലളിതമായ ഒരു ആശയം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്: ഓരോ ഡിജിറ്റൽ ഉപയോക്താവും ഒരു സുരക്ഷാ പങ്കാളിയാണ്.
പഴയ യുദ്ധങ്ങളിൽ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന സൈനികനായിരുന്നു രാജ്യത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രതിരോധനിര. പുതിയ യുദ്ധങ്ങളിൽ ഒരു password മാറ്റുന്ന പൗരനും, security update ചെയ്യുന്ന ജീവനക്കാരനും, സംശയകരമായ email തിരിച്ചറിയുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനും ആ പ്രതിരോധനിരയുടെ ഭാഗമാണ്.
യുദ്ധത്തിന്റെ കളം മാറുകയാണ്. അടുത്ത യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ വെടിയൊച്ച നമ്മൾ കേൾക്കണമെന്നില്ല. അത് ഒരു server log-ലെ ചെറിയൊരു വരിയായിരിക്കാം.